१८ मङ्सिर २०७८, शनिवार

उत्खनन र टापुका कारण बाढीको जोखिम

२०७८,कार्तिक,७,आईतवार १७:२०

72
Shares

झलनाथ खनाल/भजनी । यही कात्तिक १ गतेदेखि परेको अविरल वर्षाका कारण कर्णाली नदीमा पानीको सतह निकै बढ्यो । कर्णाली नदीसँग जोडिएका बस्तीमा आएको बाढीले हजारौँ परिवार विस्थापित मात्रै भएनन्, राष्ट्रिय गौरवको आयोजना रानी–जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजा पनि प्रभावित भयो ।

वर्षेनी कर्णाली नदीको त्रासमा बसेका पूर्वी कैलालीका नागरिकलाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको काम सुरु भएपछि बाढी र डुबानको छुटकारा पाइएला भन्ने ठूलो आशा थियो । त्यो आशालाई गौरवको आयोजनाले पनि पूरा गर्न सकेन । टीकापुर नगरपालिका–२ का जीतराम चौधरीले बाढी र डुबानका मुख्य कारण स्थानीय सरकार भएको बताए। उनले स्थानीय तहले मापदण्डविपरीत नदीजन्य पदार्थको दोहन गर्न लगाएका कारण बाढी र डुबानको समस्या मात्रै नभई राष्ट्रिय गौरवको आयोजनामा पनि करोडौँको क्षति पुगेको बताए ।

“स्थानीय तहले आफ्नो फाइदाका लागि नदीजन्य पदार्थको उत्खननका लागि ठेक्का दिन्छन् । त्यो राम्रो पनि हो तर, ठेक्का दिनेले मापदण्ड कार्यान्वयन गरेर काम गर्यो कि गरेन भनेर निगरानी गर्नुपर्छ कि पर्दैन ?”, उनले भने, “आज तिनै ठेकेदार र नदीको ढुङ्गा र बालुवामा कमिसन खानेहरुका कारण सर्वसाधारण भोकभोकै मर्ने बेला आएको छ ।”

सोही ठाउँका रणबहादुर विकले वर्षेनी बाढीका कारण शिविरका नागरिकले समस्या झेल्दै आएको बताउँदै त्यसको दीर्घकालीन समाधानका लागि कुनै पनि निकायबाट समन्वय नभएको बताए । “हामीलाई कर्णाली नदीभन्दा पनि जमरा कुलोका कारण शिविर डुबानमा पर्ने गरेका छन् । पटकपटक रानी जमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनासँग समन्वय गर्दा पनि कुनै समस्याको समाधान हुन सकेको छैन्”, उनले भने, “राज्य आफ्नो फाइदाका लागि नदी उत्खननमै व्यस्त छ भने, त्यही राज्यको करोडौँको लगानी बाढीमै बग्ने गरेको छ । नागरिकले त्यसको परिणाम भोग्नुपरेको छ ।”

नदीजन्य पदार्थको उत्खनन गर्दा तटबन्धभन्दा ५०० मिटर आसपाससम्म ध्यान दिनुपर्छ । तर त्यो पद्धतिको कार्यान्वयन नत ठेक्का लिनेले गरेका छन् न त, ठेक्का दिने निकायले नै । कर्णाली नदीको बर्दिया क्षेत्रमा कटान र डुबान कम हुने गरेको छ । त्यहाँको केही भाग राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्ने भएकाले उक्त क्षेत्रबाट नदीजन्य पदार्थको उत्खनन गर्न पाइँदैन । अर्को कैलालीको क्षेत्र जस्तो सहजरूपमा उत्खनन हुने ठाउँ पनि सो क्षेत्रमा छैन । त्यसकारण पनि कैलाली क्षेत्रको भाग बढी जोखिममा पर्ने गरेको छ । रानी–जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजनाका प्रमुख केदार श्रेष्ठले अनियन्त्रित उत्खनन र नदीको बीच भागमा परेका टापुले बाढी, डुबान र कटानको समस्या बढी हुने गरेको बताए ।

कर्णाली नदीको चिसापानी पुलदेखि हुलाकी राजमार्गअन्तर्गतको सत्ती पुलसम्म सयौँ टापु बनेका छन् । केही टापु जङ्गलकारुपमा समेत परिणत भएका छन् भने त्यसका कारण नदीले सहज निकास नपाउँदा त्यसको असर बर्सात्मा पर्ने गरेको राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको बुझाइ छ । “जतातिर नदी तटबन्ध गरिएको छ, त्यहीँबाट उत्खनन हुन्छ । त्यसले तटबन्धको जग कमजोर बनाउँछ भने सामान्य बाढीमा पनि जोखिम हुन्छ”, आयोजना प्रमुख श्रेष्ठले भने, “अर्को नदीको बीच भागमा परेका बालुवाका टापुका कारणले पनि बाढी, डुबान र कटानको समस्या बढाएको छ । यसले नदीको पानी सहजरूपमा निकास पाउँदैन र जता कटान गर्न सजिलो भयो त्यतै नदी केन्द्रित हुँदा पनि जोखिम बढेको छ ।” उनले अहिलेको बाढीले आयोजनामा धेरै ठूलो क्षति नभएको उल्लेख गर्दै करिब रु एकदेखि डेढ करोडको क्षति भएको बताए ।

“आयोजनाको ठूलो क्षति भने पनि मूल नहरमै हो । त्यहाँ बढी क्षति भएको छ । अन्य विभिन्न ठाउँमा सात वटा च्यानल बाढीका कारण फोड्नुपरेको छ”, आयोजना प्रमुख श्रेष्ठले भने, “अहिले आयोजनाका कारण स्थानीयवासीको घरबारी डुबानमा पर्योभन्नु पनि गलत हो । बरु काम सम्पन्न हुन नसकेका अवस्थामा आयोजनाले क्षतिलाई कम गर्न नसकेको हो ।”

प्रकाशित मिति: २०७८,कार्तिक,७,आईतवार १७:२०

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले एमालेले चितवनमा महाधिवेशन गर्दा विकास देख्ने अवसर पाएको बताएका छन् । उनले चितवन जिल्ला राजनीतिको

लामो कूटनीतिक प्रयासपछि कतार सरकार १६ वर्षअघिको नेपालसँगको श्रम सम्झौता पुनरावलोकन गर्न सहमत भएको छ । काठमाडौंमा शुक्रबारदेखि सुरु भएको

मेडिकल सिटीको रुपमा परिचत भरतपुरमा सञ्चालनमा रहेको एक अस्पतालले स्तरोन्नति गरी सुविधा सम्पन्न भवन निर्माण गरेको छ । कूल ५५

चितवनमा आजदेखि स्मार्ट लाइसेन्स नवीकरण कार्य सुरु हुँदैछ । पूर्वप्रधानमन्त्री एवं नेकपा (माओवादी केन्द्र)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले स्मार्ट लाइसेन्स

ताजा समाचार

श्रम सम्झौता पुनरावलोकनमा कतार सहमत
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०८:२१
डेढ अर्बको लगानीमा बन्यो अस्पताल
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०८:१८
चितवनमै ‘स्मार्ट लाइसेन्स’ नवीकरण हुँदै
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०८:१६
‘होई मेरो संसार’मा सरोज र विनाको छमछमी
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०८:०८
बेलायतमा ४२ जनामा देखियो ‘ओमिक्रोन’
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०७:३२
२५ वटा कम्पनीको आईपीओ आउँदै
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०७:१९
४० दिनपछि सर्वोच्च अदालत लयमा
 २०७८,मङ्सिर,१८,शनिवार ०७:१६