२७ श्रावण २०७६, सोमबार १७:२०

भारतले रुवाइरहेछ कश्मीरलाई !


प्रकाशित मिति : २७ श्रावण २०७६, सोमबार १७:२०

भारतमा नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको सरकारले जम्मु–कश्मीरले पाएको विशेष राज्यको मान्यता खारेज गरेपछि आक्रोशित बनेको पाकिस्तान विभिन्न रुपमा सक्रिय भइरहेको छ । एक हप्ताअघि मोदी सरकारले जम्मु–कश्मीरलाई विशेष राज्यको व्यवस्था गरिएको संविधानको धारा ३७० र ३५ ‘क’ खारेज गरेको थियो । त्यसपछि पाकिस्तानले भारतसँगको लगभग सम्पूर्ण सम्बन्ध तोडिसकेको छ । उसले पाकिस्तानमा रहेका भारतीय राजदूतलाई भारत पठाइदिएको छ भने नयाँ दिल्ली स्थित आफ्ना राजदूतलाई घर बोलाएको छ । त्यतिमात्र होइन पाकिस्तानले आफ्नो भूमिमा भारतीय चलचित्रलाई चल्न नदिने समेत घोषणा गरेको छ ।

उसले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई पनि गुहार्‍यो । भलै, राष्ट्रसंघले द्धिदेशीय मामिला आफैं समाधान गर्न भन्दै पाकिस्तानको आग्रहलाई अस्वीकार गरेको छ । यता भारतले कश्मीरको विषय आफ्नो आन्तरिक मामला भन्दै पाकिस्तालाई कूटनीतिक निर्णयमा पुनर्विचार गर्न आग्रह गर्दै आएको छ । तर, पाकिस्तान भने भारतले ’अनपेक्षित नतिजा‘को सामना गनुपर्ने चेतावनी दिएको मात्र छैन प्रधानमन्त्री इमरान खानले कश्मीरका लागि ‘रगतको थोपा रहेसम्म लड्ने’ जनाउ दिनुभएको छ । अर्को कुरा पाकिस्तानलाई के पनि थाहा छ भने विश्व समुदायले साथ नदिएसम्म आफू एक्लैको पहलले भारतलाई कुनै असर गर्नेवाला छैन भनेर । त्यसैले पाकिस्तान यतिबेला विश्व समुदायको समर्थन जुटाउनको लागि लागिपरेको छ ।पाकिस्तानको पक्षमा अहिलेसम्म चीन बाहेक अन्य कुनै पनि राष्ट्र उभिएका छैनन् । उसो त चीनले पनि आफ्नो भूमिलाई लिएर मात्र टिप्पणी गरेको विश्लेषण हुन भइरहेको छ ।

किन महत्वपूर्ण छ जम्मु–कश्मीर ?

कुनैपनि मुलुकको लागि जनता, भााषा, संस्कृति, इतिहास आदीसँगै भूगोल अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ । त्यसमाथि जम्मु–कश्मीर यस्तो क्षेत्र हो जुन प्रकृतिले भरिपूर्ण छ । हिमालको काखमा रहेको कश्मीरको आफ्नै विशिष्ट पहिचान छ । त्यहाँको मनोरम दृश्यले जो कसैको मनलाई लोभ्याउँछ । त्यतिमात्र होइन कश्मीरमा नदिनाला प्रशस्त मात्रामा छन् । विश्वभर खानेपानीको हाहाकार मच्चिरहेका बेला कश्मीरको पानीमा आँखा गड्नु अर्थपूर्ण छ । अर्कोतर्फ कश्मीरका नदिहरुबाट विद्यु्त उत्पादन गर्ने हो भने करोडौँ जनतासमक्ष विद्युत सेवा पुर्‍याउन  सकिन्छ । त्यसैले जम्मु–कश्मीरमाथि भारत–पाकिस्तानले मात्र होइन चीनले समेत आँखा गाडेको विश्लेषकहरुको ठम्याई छ ।

के हो कश्मीर विवाद ?

सन् १९४७ मा बेलायतीबाट शासनबाट स्वतन्त्र र भारत–पाकिस्तान छुट्टिएसँगै शुरु हुन्छ । त्यसपछि कश्मीरका लागि भारत र पाकिस्तानबीच चार पटक युद्ध भइसकेको छ । स्वतन्त्र भएसँगै भागबण्डाका क्रममा कश्मीर न भारतको भाग बन्यो न पाकिस्तानको नै । शुरुमा कश्मीरका तत्कालीन शासत हरि सिंह कश्मीरलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको रुपमा उभ्याउन चाहन्थे । तर, विस्तारै कश्मीरमा आँखा गाडेको पाकिस्तानले मुस्लिम बाहुल्य क्षेत्र कश्मीरलाई नियन्त्रणमा लिन त्यस क्षेत्रमा विभिन्न आतंकवादी समुहमार्फत दङ्गा भड्काउन थाल्यो । पाकिस्तानबाट असुरक्षित ठानेर तत्कालीन शासक सिंहले भारतसँग सहयोग मागे । भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुले सावधानीपूर्वक संविधानको धारा ३७० र ३५ ‘क’ मार्फत जम्मु–कश्मीरलाई विशेष अधिकार दिए । त्यसपछि पाकिस्तानलको विस्तारवादी नीतिले कश्मीरमा काम गर्न छोड्यो ।

विशेष राज्यको दर्जामा के–के अधिकार थिए कश्मीरलाई ?

आफ्नो छुट्टै संविधान,

जम्मु–कश्मीर बाहिरका नागरिकले त्यस क्षेत्रमा जग्गा किन्न नपाउने,

आफ्नो छुट्टै झण्डा आदि ।

मोदी सरकारको निर्णयपछि जम्मु–कश्मीरमा अब के हुन्छ ?

केन्द्र सरकार शासित प्रदेश,

सबैले जग्गा किन्न पाउने आदि ।

निश्कर्षः भारत सरकारले आफ्नो संविधान संशोधन गर्न पाउनु उसको अधिकार हो । तर, अहिले जसरी कश्मीर क्षेत्रमा त्यहाँका जनतालाई सञ्चार जस्तो संवेदनशील र आधारभूत सेवाबाट जसरी वञ्चित गरिएको छ त्यसलाई भारतले गम्भीर रुपमा लिनैपर्छ । कश्मीरी जनता अहिले आफ्ना आफन्तको बारेमा बेखबर छन् । देश–विदेशको बारेमा बेखबर छन् । लाग्छ उनिहरु आफ्नै घरभित्र जेल सरहको जीवन बितारहेका छन् । यसमा भने मोदी सरकार संवेदनशील बन्नै पर्छ । अन्यथा मोदी सरकारको अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट चर्को विरोध हुनेछ । र, पाकिस्तानलाई बल पुग्नेछ । समग्रमा भन्दा मोदी सरकारबाट अहिले कश्मीरी जनतामाथि ठुलो अन्याय भएको छ । आधारभूत आवश्यकता समेत कटौती गरेपछि मोदी सरकारप्रति कश्मीरी जनताको आक्रोस झन् बढिरहेको छ ।

Tags:

प्रतिक्रिया दिनुहोस
न्यूजील्याण्ड ज्वालामुखी अपडेटः मृतक व्यक्तिका बारेमा प्रहरी अनुसन्धान

काठमाडौं। न्यूजील्याण्ड प्रहरीले मङ्गलबार “सेतो टापु” भनेर चिनिने ह्वाइट आइल्याण्डमा भएको ज्वालामुखी विस्फोटबाट

अस्पतालमा गोली चल्योः चार जनाको मृत्यु, दुई घाइते

काठमाडौं । चेकोस्लोभाकियाको पूर्वी शहर ओस्ट्रोभामा अवस्थित अस्पतालमा मङ्गलबार एक बन्दुकधारीले प्रहार गरेको

तीन वर्षदेखि ७२ वर्षीया वृद्धाको शौचालय नै घर

काठमाडौं । भारतको ओडिशा राज्यको मयुरभञ्ज जिल्लामा एक ७२ वर्षीया आदिवासी वृद्धा राज्य

चिलीमा सैनिक बेपत्ता, खोजी तथा उद्धारमा राष्ट्रपति पनि सहभागी

काठमाडौं । चालक दलका सदस्य सहित ३८ जना सवार चिलीको सैनिक बिमानसंग सोमबार